Antep Savunması, yalnızca şehir merkezinde verilen mücadelelerle değil, köylerde ve kırsalda başlayan direniş hareketleriyle de tarihe geçti. Bu mücadelenin unutulmaması gereken isimlerinden biri de Boyno Memik oldu. Çanakkale, Kut’ul Amare ve Yemen cephelerinde görev yapan Boyno Memik, memleketine döndükten sonra bu kez Antep’in işgaline karşı silaha sarıldı.
1892 yılında doğan Boyno Memik, Milli Mücadele yıllarında Şahin Bey ve Karayılan gibi Antep Savunması'nın önemli isimleriyle birlikte mücadele etti. Onu Antep tarihinde farklı bir yere taşıyan olaylardan biri ise 13 Ocak 1920’de gerçekleştirilen Çatalmazı Baskını oldu.
Cepheden Cepheye Savaştı
Boyno Memik’in mücadele hayatı Antep Savunması'ndan çok daha önce başladı. Yemen’de askerlik yapan Memik, seferberliğin ilan edilmesinin ardından Çanakkale Cephesi’ne giderek savaşa katıldı.
Daha sonra Kut’ul Amare’ye geçen Boyno Memik, Irak cephesinde mücadele etti. Bağdat’ın kaybedilmesinin ardından Halep’e gelen Memik, birliklerin terhis edilmesi üzerine memleketi Antep’e döndü.
Ancak yıllarca farklı cephelerde savaşan Memik’in döndüğü Anadolu artık eski Anadolu değildi. İşgallerin başlaması ve Antep üzerindeki baskının artması, onun için yeni bir mücadelenin başlangıcı oldu.
Baskına Baskınla Cevap Verdiler
Boyno Memik’in Antep Savunması tarihindeki en dikkat çekici mücadelelerinden biri 1920 yılının Ocak ayında yaşandı.
12 Ocak 1920’de Büyük Arapdar’a Fransız ve Ermeni unsurlar tarafından baskın gerçekleştirildi. Bunun üzerine Boyno Memik ve beraberindekiler harekete geçti. Bir gün sonra, 13 Ocak 1920’de Çatalmazı Baskını gerçekleştirildi.
Boyno Memik ve beraberindekilerin baskına karşı düzenlediği bu harekât, Antep kırsalında Milli Mücadele döneminin ilk direniş hareketlerinden biri olarak tarihe geçti.
Şahin Bey Ve Karayılan’la Omuz Omuza
Boyno Memik’in mücadelesi Çatalmazı ile sınırlı kalmadı. Daha sonra Heyet-i Merkeziye ile birlikte hareket ederek Antep Savunması'nın farklı noktalarında görev aldı.
Şahin Bey ile birlikte mücadele eden Boyno Memik, Şahin Bey’in şehit edilmesine kadar direnişin içinde yer aldı. Ardından Karayılan ile omuz omuza mücadele etti ve onun şehadetine de tanıklık etti.
Boyno Memik, sonraki süreçte şehir içerisindeki çatışmalara katılırken, Dülük Baba bölgesindeki kuşatmanın kaldırılması için verilen mücadelede de yer aldı.
Yaralandı Ama Mücadeleyi Bırakmadı
Boyno Memik’in hayatındaki en çarpıcı ayrıntılardan biri ise ailesinde yaşadığı büyük acıya rağmen mücadeleyi bırakmaması oldu. Kızının yaklaşık 15 gün hastanede kaldığı ve daha sonra hayatını kaybettiği aktarılırken, Memik bu süreçte de Antep Savunması'ndan kopmadı.
Dülük Baba’daki mücadele sırasında yaralanmasına rağmen direnişe devam eden Boyno Memik, Antep’in bağımsızlığı için savaşmayı sürdürdü.
Boyno Aşiretinin Antep’teki İzleri
Boyno'nun bir Türkmen aşireti olduğu, aşiretin 18. yüzyılın sonları ile 19. yüzyılın başlarında bölgeye göç ettiği belirtiliyor.
Boyno isminin kökenine ilişkin ise farklı değerlendirmeler bulunuyor. Doğu Anadolu ve Karadeniz’de kullanılan “boynuk” tanımlamasının boynu eğri kişiler için kullanıldığı, bir diğer değerlendirmeye göre ise ismin “boynu kısa” anlamından geldiği ifade ediliyor.
16.yüzyıl arşiv kayıtlarında Halep bölgesinde “Boynu Kısalı” adıyla bir cemaatin bulunduğu, Boyno ailesinin de bu topluluğun bir kolundan gelmiş olabileceği değerlendiriliyor.
Antep tarihinde Boyno adı denildiğinde ise öne çıkan isimlerin başında Boyno Memik geliyor. Çanakkale’den Kut’ul Amare’ye, Yemen’den Antep Savunması'na uzanan hayatı, onu kentin Milli Mücadele tarihinde unutulmaması gereken isimlerden biri haline getirdi.
Kaynak: Prof. Dr. Bilgehan Pamuk / aintabdata.com
