Yaş beklemeden emekli olma imkanı yeniden gündemde. Malulen emeklilik kapsamında hem fiziksel hem de psikolojik rahatsızlıklar için erken emeklilik yolu açılırken, en az yüzde 60 iş gücü kaybı ve 1800 gün prim şartı dikkat çekiyor.
Malulen Emeklilikte Kritik Şartlar Neler?
Erken emeklilik hayali kuran milyonlarca çalışan için malulen emeklilik önemli bir alternatif olarak öne çıkıyor.
Normal şartlarda yaş, prim ve sigortalılık süresi aranırken, malulen emeklilikte bu koşullar esnetilebiliyor. Bu kapsamda, çalışma gücünün en az yüzde 60’ının kaybedilmiş olması gerekiyor. Ayrıca malulen emeklilik için 10 yıl sigortalılık süresi ve en az 1800 gün prim şartı aranıyor.
Ancak ağır derecede malul olan ve başkasının bakımına muhtaç kişiler için 10 yıl sigortalılık süresi şartı aranmayabiliyor.
Engelli Emekliliğinde Farklı Kriterler Uygulanıyor
Çalışma gücünde yüzde 40 oranında kayıp yaşayanlar ise engelli emekliliği kapsamında değerlendiriliyor. Bu durumda sigortalılık süresi ve prim gün sayısı değişkenlik gösteriyor. Buna göre 15 yıl sigortalılık süresi ve 3600 gün primden başlayarak, 18 yıl sigortalılık süresi ve 4680 gün prime kadar uzanan şartlar uygulanıyor.
Psikiyatrik Hastalıklar İkinci Sırada Yer Alıyor
SGK verilerine göre, malulen emeklilikte kanser hastalıklarının ardından en fazla başvuru ve kabul psikiyatrik hastalıklardan geliyor. SGK Eski Başmüfettişi İsa Karakaş, psikiyatrik hastalıklar listesinin oldukça geniş kapsamlı olduğunu belirtiyor.
SGK Psikiyatrik Hastalıklar Ve Çalışma Gücü Kaybı Kriterleri Açıklandı
T.C. Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından belirlenen kriterlere göre psikiyatrik hastalıklarda çalışma gücü kaybı şu şekilde sınıflandırılıyor:
Zekaya İlişkin Kayba Neden Olan Durumlar
IQ 50 ve altı; öz bakımını kendi kendine yapamama (beslenme, tuvalet ve banyo vb.) veya tek başına sokağa çıkamama ya da evde tek başına kalamama durumlarını kapsıyor.
Orta düzeyde çalışma gücü kaybı için IQ 51-69 aralığında olup, işlevselliğin kavramsal, pratik ve sosyal alanlarda ileri düzeyde kayba uğradığının gösterilmesi gerekiyor.
Şizofreni Ve Alt Tipleri
Ağır düzeyde çalışma gücü kaybında, tedaviye rağmen çalışma olanağı bulunmayan durumlar yer alıyor.
Orta düzeyde ise tedaviye rağmen kısmen çalışma olanağı bulunan hastalar değerlendiriliyor.
Şizoafektif Bozukluk
Ağır düzeyde tedaviye rağmen çalışma imkanı olmayan hastalar kapsama girerken, orta düzeyde tedaviye rağmen kısmen çalışabilen bireyler yer alıyor.
Sanrısal Bozukluklar
Tedaviye rağmen çalışamayanlar ağır düzeyde değerlendirilirken, kısmen çalışabilenler orta düzeyde kabul ediliyor.
Atipik Psikozlar
Sınıflandırılamayan psikoz türlerinde de benzer şekilde ağır ve orta düzey ayrımı yapılıyor.
Bipolar Bozukluk
Tedavi ile işlevselliği düzelmeyen, ilerleyici seyreden ve çalışma imkanı vermeyen durumlar ağır düzeyde değerlendirilirken, tedavi ile kısmen düzelme gösteren vakalar hafif düzeyde kabul ediliyor.
Beyin Hasarına Bağlı Davranış Bozuklukları
Organik kişilik ve davranış bozuklukları ile frontal lob sendromu gibi durumlarda, tedaviye rağmen işlevselliği düzelmeyenler ağır düzeyde yer alıyor. Kısmen düzelme gösterenler ise hafif düzeyde sınıflandırılıyor.
Ağır OKB, Travma Sonrası Stres Ve Dirençli Depresyon
Şiddetli obsesif kompulsif bozukluk, kronik travma sonrası stres bozukluğu ve tedaviye dirençli unipolar depresyon vakalarında; antidepresan tedavi, psikoterapi ve EKT gibi yöntemlere rağmen iyileşme sağlanamaması halinde ağır düzeyde çalışma gücü kaybı kabul ediliyor.
Beyin Hasarı Ve Bedensel Hastalıklara Bağlı Ruhsal Bozukluklar
Organik bipolar bozukluklar, demans ve amnestik tablolar gibi durumlarda tedaviye rağmen çalışma olanağı bulunmayan hastalar ağır düzeyde değerlendiriliyor.
Yaygın Gelişimsel Bozukluklar
Otizm ve ilişkili bozukluklar gibi işlevselliği ileri düzeyde bozan durumlar da ağır düzeyde çalışma gücü kaybı kapsamında yer alıyor.
Kaynak: Türkiye Gazetesi
