Gaziantep denildiğinde akla ilk olarak baklava, kebap ve tarihi yapılar gelse de kentin kültürel zenginliği bunlarla sınırlı değil. Gazianteplilerin günlük konuşmalarında kullandığı kendine has kelimeler de şehrin geçmişinden bugüne ulaşan önemli değerleri arasında yer alıyor.
Aile içinde, çarşıda, sofrada ya da arkadaş sohbetlerinde duyulan bu ifadelerin bir bölümü genç kuşaklar tarafından da kullanılmaya devam ediyor. Bazıları ise daha çok eski kuşakların dilinde yaşamını sürdürüyor. İşte Gaziantep ağzıyla özdeşleşen kelimeler ve anlamları...
Rafık: Dostluğun Yerel İfadesi
Gaziantep'te arkadaş veya dost anlamında kullanılan kelimelerden biri “rafık”. Samimi konuşmalarda duyulan “Rafık, ne ediyin?” sözü de kentteki günlük konuşma dilinin tanıdık ifadeleri arasında bulunuyor.
Şapşak: Gaziantep Evlerinin Eski Kelimelerinden
“Şapşak” kelimesi Gaziantep'te su kabı için kullanılıyor. Kelime, kullanım yerine göre bardak, sürahi veya su taşımaya yarayan kapları ifade edebiliyor. Günlük konuşmalarda ise farklı mecazi anlamlarla da karşımıza çıkabiliyor.
Kercetmek: Birini Taklit Etmek
Bir kişinin hareketlerini veya konuşmasını taklit etmek Gaziantep ağzında “kercetmek” olarak ifade ediliyor. Taklit yapan kişi için ise “kercivan” kelimesi kullanılabiliyor.
Bahteniz: Maydanozun Gaziantepçesi
Gaziantep mutfağında önemli bir yere sahip olan maydanoz, yöresel ağızda “bahteniz” olarak adlandırılıyor. Salatadan kebabın yanındaki garnitüre kadar sofranın birçok noktasında yer alan bahteniz, Gaziantep mutfak dilinin de en bilinen kelimelerinden.
Döş: Günlük Dilde Göğüs Bölgesi
Gazianteplilerin kullandığı eski ifadelerden “döş”, göğüs bölgesini anlatıyor. “Döşü yanık” ve “Döşün açık gezme” gibi ifadelerde bu kelimeye rastlamak mümkün.
Hanek: Sohbetin Olmazsa Olmazı
Kentte “laf” veya “söz” anlamında kullanılan “hanek”, Gaziantep ağzıyla en fazla özdeşleşen kelimeler arasında. Aynı kökten gelen “haneklemek” ise sohbet etmek veya konuşmak anlamında kullanılıyor.
Cüdele: Eski Çeyizlerin Önemli Parçası
Gaziantep'in geleneksel yaşamında “cüdele”, atlas kumaştan hazırlanan ince yorganı ifade ediyor. Özellikle geçmiş dönemlerde gelin çeyizlerinde yer verilen cüdele, kentin eski ev ve çeyiz kültürünün izlerini taşıyor.
Süllüm: Merdivenden Benzetmeye Uzanan Kelime
“Süllüm”, Gaziantep'te özellikle ahşap ve uzun merdivenler için kullanılan yöresel kelimelerden biri. Kelime aynı zamanda uzun boylu kişileri tarif etmek amacıyla “Süllüm gibi” şeklinde de kullanılabiliyor.
Kercetmek: Birini Taklit Etmek
Bir kişinin hareketlerini veya konuşmasını taklit etmek Gaziantep ağzında “kercetmek” olarak ifade ediliyor. Taklit yapan kişi için ise “kercivan” kelimesi kullanılabiliyor.
Kele: Gaziantep Sohbetlerinin Tanıdık Ünlemi
Gaziantep ağzının en karakteristik ifadelerinden biri de “kele”. Seslenmek, şaşkınlığı belirtmek veya karşıdaki kişinin dikkatini çekmek amacıyla kullanılan kelime; “Kele anam” ve “Kele bacım” gibi ifadelerle özellikle geleneksel konuşma dilinde kendisine yer buluyor.
Ayıntab: Kentin Geçmişten Gelen Adı
Gaziantep'in geçmişte kullanılan isimlerinden biri Ayıntab. Kentin tarihi kaynaklarda farklı yazılışlarla yer alan bu eski adı, bugün de Gaziantep'in geçmişinden söz edilirken sıkça karşımıza çıkıyor.
Kaynak: HalkBank Kültür ve Yaşam
