1. Az Uykuyla Dinç Başlayan Günler
Yetişkinler için genellikle 7 ila 9 saat uyku önerilirken, bazı insanlar çok daha kısa süre uyuyarak günlük hayatlarına hiçbir sorun yaşamadan devam edebilmektedir.
Geceleri yaklaşık 5 saat uyumasına rağmen sabah erken saatlerde tamamen dinç uyanan Colorado Üniversitesi’nden immünoloji profesörü Aimee Pugh Bernard da bu sıra dışı grupta yer almaktadır.
Bernard, kendini bildi bileli pek fazla uykuya ihtiyaç duymadığını, genellikle 22:00 civarında yatıp 04:30 civarında uyandığını belirtmektedir.
2. Yoğun Tempolu Sabah Rutinleri
Bazen hemen uykuya dalamadığı için toplamda sadece beş saat uyuyan Bernard, ertesi gün hala son derece enerjik hissettiğini ifade etmektedir.
Sabah erken saatlerde köpeğini gezdiren, spor salonunda bir saatlik yoğun bir antrenman yapan Bernard, saat 08:00 olmadan bir buçuk saatlik işini bitirmiş olmaktadır.
Çevresindeki arkadaşları onun bu kadar az uykuyla bu kadar çok şeyi nasıl yapabildiğine hayret ederken, kendi ailesinde bu durum gayet normal karşılanmaktadır çünkü babası ve erkek kardeşi de tıpkı onun gibi yaşamaktadır.
3. Uyku İhtiyacındaki Çeşitliliğin Arkasındaki Bilmece
ABD Ulusal Uyku Vakfı’nın güncel kanıt incelemesine göre 26-64 yaş arasındaki ortalama bir yetişkinin 24 saatlik bir dilimde yedi ila dokuz saat uykuya ihtiyacı vardır.
İnsanların ihtiyaç duyduğu uyku miktarındaki bu büyük çeşitliliğin nedeni uzun süredir çözülemeyen bir gizem olmaya devam etmiştir.
Ancak son birkaç yıl içinde bilim insanları, genetiğin bu konuda nasıl bir rol oynadığına dair pek çok farklı mekanizma keşfetmeyi başarmıştır.
4. "Ailesel Doğal Kısa Uyku" (FNSS) Mutasyonu
California Üniversitesi'nden bir araştırma ekibi, 2019 yılında insanlarda uyku süresiyle bağlantılı nadir ve kalıtsal bir genetik mutasyon keşfetmiştir.
Bu mutasyonu taşıyanlar alışılagelmiş saatlerde yatsalar da çok erken uyanmakta ve genellikle gecede dört ila altı buçuk saat arası uyumaktadırlar.
Araştırma ekibine kan örneği gönderen Aimee Pugh Bernard da kendisinin bu gruba dahil olduğunu öğrenmiştir.
5. Hafıza Kayıplarına ve Hastalıklara Karşı Koruma
FNSS ile bağlantılı genetik varyasyonların sadece kısa süreli uykuya neden olmakla kalmayıp, bireyleri uykusuzluğun olumsuz sonuçlarından da koruyabileceğine dair dikkat çekici kanıtlar bulunmaktadır.
Ying-Hui Fu liderliğinde 2019'da yapılan bir deneyde, farelere FNSS ile ilişkili mutasyon aktarılmış ve bu farelerin hafıza kayıplarına karşı korundukları gözlemlenmiştir.
Başka bir çalışmada ise bu varyantları taşıyan farelerin Alzheimer hastalığı benzeri bir duruma yakalanma ihtimallerinin daha düşük olduğu ortaya konmuştur.
7. Uyku Bozuklukları İçin İlaç Hayalleri
Bilim insanları, az uyuyan bireylerle ilgili keşiflerin bir gün uyku bozukluklarının tedavisinde kullanılabilecek ilaçların geliştirilmesine önayak olabileceğini umut etmektedir.
Uzmanlar, söz konusu genetik varyasyonların az uyuyan kişileri olumsuzluklardan tam olarak nasıl koruduğunu net bir şekilde anlamanın hayati önem taşıdığını vurgulamaktadır.
Aksi takdirde, daha az uyuyup yıllar sonra Alzheimer, Parkinson veya kanser gibi hastalıklara yakalanma riskine karşı temkinli olunması gerektiği belirtilmektedir.
7. Uyku Bozuklukları İçin İlaç Hayalleri
Bilim insanları, az uyuyan bireylerle ilgili keşiflerin bir gün uyku bozukluklarının tedavisinde kullanılabilecek ilaçların geliştirilmesine önayak olabileceğini umut etmektedir.
Uzmanlar, söz konusu genetik varyasyonların az uyuyan kişileri olumsuzluklardan tam olarak nasıl koruduğunu net bir şekilde anlamanın hayati önem taşıdığını vurgulamaktadır.
Aksi takdirde, daha az uyuyup yıllar sonra Alzheimer, Parkinson veya kanser gibi hastalıklara yakalanma riskine karşı temkinli olunması gerektiği belirtilmektedir.
9. Kısa Uyku Eğilimi ve Sağlık Riskleri
Kısa uyku eğilimi en yüksek olan kadınların doğum sonrası psikoz geliştirme riskinin en düşük olan gruba kıyasla yarı yarıya daha az olduğu gözlemlenmiştir.
Buna karşın, geniş popülasyon üzerinde yapılan araştırmalar kısa süreli uykuyla ilişkili genetik varyantların uykusuzluk ve yorgunluk riskini artırabildiğini göstermiştir.
Bu varyantların ayrıca Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB), depresif belirtiler ve tip 2 diyabet gibi çeşitli sağlık sorunlarıyla da ilişkili olduğu saptanmıştır.
9. Kısa Uyku Eğilimi ve Sağlık Riskleri
Kısa uyku eğilimi en yüksek olan kadınların doğum sonrası psikoz geliştirme riskinin en düşük olan gruba kıyasla yarı yarıya daha az olduğu gözlemlenmiştir.
Buna karşın, geniş popülasyon üzerinde yapılan araştırmalar kısa süreli uykuyla ilişkili genetik varyantların uykusuzluk ve yorgunluk riskini artırabildiğini göstermiştir.
Bu varyantların ayrıca Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB), depresif belirtiler ve tip 2 diyabet gibi çeşitli sağlık sorunlarıyla da ilişkili olduğu saptanmıştır.
10. "İyi Olma" Yanılgısı ve Geleceğe Dair Beklentiler
Sağlıklı yetişkinlerin uykuları sınırlandırıldığında bilişsel testlerdeki performansları kötüleşmesine rağmen, katılımcılar kendilerini yalnızca "biraz" uykulu hissettiklerini belirtmektedir.
Zihinsel beceriler zayıflarken bu bozulmanın farkına varılma derecesinin azalması, durumu daha da karmaşık hale getirmektedir.
Uzun vadede bu tür genetik bulgular; kimin gerçekten az uykuyla sağlıklı kalabildiğini ayırt etmeye ve uykusuzluğa karşı direnç artıran yeni tedavilerin geliştirilmesine kapı aralayabilir.
