Birinci Dünya Savaşı yıllarından Antep’in Fransız işgaline uzanan dönemde hekimlik yapan Dr. Mecit Barlas, imkânsızlıklar içinde yaralıları tedavi etti. İlaç ve tıbbi malzemenin bulunmadığı günlerde kendi imkânlarıyla çözümler üreten Barlas, hayatının sonuna kadar Antep’te hizmet verdi.
Gaziantep tarihinin önemli hekimlerinden Dr. Mecit Barlas, 1883 yılında dünyaya geldi. Birinci Dünya Savaşı yıllarında genel cerrahi alanında yılmadan çalışan Barlas, meslek hayatının önemli bölümünü Antep’te geçirdi. 1969 yılında hayatını kaybeden Barlas’ın yaşam öyküsü, savaş ve işgal yıllarında sağlık hizmetlerinin hangi şartlarda yürütüldüğünü de gözler önüne seriyor.
Tıp Eğitimini Zorlu Şartlarda Tamamladı
Dr. Mecit Barlas, 1906 yılında İstanbul Tıp Fakültesinde başladığı eğitimini 1914 yılında tamamlayarak mezun oldu. Ayağındaki sakatlık nedeniyle okula aralıklı olarak devam etmek zorunda kalan Barlas, öğrencilik yıllarında yaşadığı güçlüğü anılarında;
“arabayla gitmeye kesemin, yürümeye ayağımın tahammülü yoktu”
sözleriyle anlattı.
Birinci Dünya Savaşı yıllarında Gülhane ve Etfal Hastanelerinde ihtisasını tamamlayan Barlas, ardından 2 yıl Darülacezede görev yaptı. Daha sonra Gaziantep’e dönen Barlas, hayatının sonuna kadar Antep’te sağlık hizmeti verdi.
Antep’te Başka Türk Operatör Yoktu
Dr. Mecit Barlas Gaziantep’e geldiğinde kentte kendisinden başka Türk operatör bulunmuyordu. Antep’in Fransızlar tarafından işgal edildiği dönemde ise Barlas’ın hekimlik mücadelesi çok daha ağır şartlar altında devam etti.
Dinlenmeye dahi zaman bulamayan Dr. Mecit Bey, tıbbi alet, ilaç ve gerekli malzemelerin bulunmadığı şartlarda kendi imkânlarıyla ilaç ve tıbbi malzeme hazırladı.
Tülbent Ve Sarıklar Sargı Bezine Dönüştü
İşgal dönemindeki imkânsızlıklar nedeniyle kadınların tülbentleri ve sarıklar kaynatılarak sargı bezi olarak kullanıldı. Bir bardak suyun içerisine bir damla tentürdiyot damlatılarak ilaç hazırlandı.
Kullanılan kirli pamuklar ise atılmak yerine kaynatıldıktan sonra yeniden kullanıldı. Barlas, mevcut şartlarda yaralıları hayatta tutabilmek için elindeki sınırlı imkânlardan yararlanmaya çalıştı.
Bayıltma İmkânı Olmadan Ameliyat Yaptı
Savaş ve işgal şartlarında anestezi imkânının bulunmadığı durumlarda Dr. Mecit Barlas, kangren olmuş kol ve bacakları kesmek zorunda kaldı. Tüm zorluklara rağmen hastaları iyileştirmeyi başaran Barlas, zaman içerisinde Antep’te aranan doktorlardan biri haline geldi.
Dr. Mecit Barlas için yazılan mısralarda ise yaşananlar şöyle anlatıldı:
Antepin etrafı dumanlı dağlar
Doktor Mecit gelmiş yaramı dağlar
Analar ah çeker, bacılar ağlar
1927’de Hakkındaki Suçlama Hayatında İz Bıraktı
Dr. Mecit Barlas, verdiği tüm hizmetlere rağmen 1927 yılında işgal sırasında mutasarrıflık yapmakla suçlandı. Ağabeyinin itirazları sonucunda karar bozuldu. Ancak yaşanan bu olay Dr. Mecit Barlas üzerinde derin bir iz bıraktı.
Barlas, hakkındaki suçlamayı ve yaşadığı süreci hayatındaki manevi leke olarak nitelendirdi.
Anıları Kitaplaştırıldı
Dr. Mecit Barlas’ın savaş, işgal ve hekimlik yıllarına ilişkin tuttuğu notlar daha sonra torunu Emre Barlas tarafından kitap haline getirildi.
Emre Barlas, dedesinin aldığı notlardan yola çıkarak "Dr Mecid Barlas'ın anıları" adlı kitabı yayımladı. Böylece Dr. Mecit Barlas’ın Antep’te verdiği sağlık mücadelesi ve yaşadığı döneme ilişkin hatıraları gelecek kuşaklara aktarıldı.
