ABD’de sosyal medya platformlarının çocuklar üzerindeki etkilerine ilişkin açılan davada Meta hakkında dikkat çeken bir karar verildi. New Mexico eyaletindeki Yargıç Bryan Biedscheid, şirketin platformlarında çocuklara yönelik tehlikeler konusunda kamuoyunu yeterince uyarmadığı gerekçesiyle Meta’nın 567 milyon dolar ödemesine hükmetti.
Karar, çocuk güvenliği konusunda bir sosyal medya şirketine verilen en büyük ceza olarak kayıtlara geçti. Meta hakkında aynı davada daha önce verilen 375 milyon dolarlık cezayla birlikte şirketin ödemesine hükmedilen toplam tutar 942 milyon dolara yükseldi.
Meta “Kamusal Rahatsızlık” Olarak Değerlendirildi
Yargıç Biedscheid kararında Meta’yı bir fabrikaya benzeterek şirketin oluşturduğu etkileri “kamusal rahatsızlık” kapsamında değerlendirdi.
Biedscheid, reklam ve içerikleri ürün, “çocukların psikolojik zararlarını ve cinsel istismarını ise azaltılması gereken bir kirlilik” olarak tanımladı.
Yargıç, "Fabrikanın ürettiği zararlı kirlilik, halkın temiz hava hakkına nasıl zarar verecekse, Meta platformlarının çocuklar üzerindeki zararlı etkileri de platformlarıyla sınırlı kalmayıp internetin tamamına ve gerçek dünyaya yayılacaktır. Bu durum, etkilenen çocuklar, aileleri, okulları, hastaneleri ve kolluk kuvvetleri üzerinde toplumsal bir yük ve zarar oluşturacaktır" şeklinde yazdı.
Kararla birlikte bir sosyal medya şirketi ilk kez “kamusal rahatsızlık” olarak değerlendirilmiş oldu.
Meta Karara İtiraz Edecek
Instagram, Facebook, WhatsApp ve Threads’in sahibi Meta ise mahkemenin kararına katılmadığını açıkladı. Şirket, kararı temyize taşıyacağını duyurdu.
Meta sözcüsü, "Karara katılmıyoruz ve temyize gideceğiz" dedi.
Sözcü, "İnsanları platformlarımızda güvende tutmak için çok çalışacak, kötü niyetli kişileri ve zararlı içerikleri tespit edip kaldırma konusundaki zorluklar hususunda şeffaf davranacağız. Gençleri çevrim içi ortamda koruma konusundaki sicilimize güvenmeye devam edecek ve gerçekleri yanlış yansıtan iddialara karşı kendimizi savunmayı sürdüreceğiz" ifadelerini kullandı.
Şirket, aynı davada daha önce verilen 375 milyon dolarlık ilk karar için de temyiz yoluna gideceğini açıklamıştı.
Davanın Merkezinde Çocuklara Yönelik Riskler Var
New Mexico Eyalet Savcıları tarafından 2023 yılında açılan davada, Meta platformlarının çocukları tehlikeye atacak, cinsel içerikli materyallere ve cinsel yırtıcılarla temasa maruz bırakacak şekilde tasarlandığı ileri sürüldü.
Davanın ilk aşamasında, Meta’nın tavsiye algoritmalarının genç kullanıcıları zararlı içeriklere ve kişilere yönlendirmesi nedeniyle New Mexico’nun Haksız Ticari Uygulamalar Yasasını defalarca ihlal ettiği tespit edildi.
Davanın ikinci aşamasında ise şirketin neden olduğu zararların genel halkı etkileyecek boyutta bir sağlık ve güvenlik sorununa dönüştüğü değerlendirilerek “kamusal rahatsızlık” seviyesine ulaştığına hükmedildi.
420 Milyon Dolar Tedavi Programlarına Ayrılacak
Mahkeme, 567 milyon dolarlık cezanın gelecekte yaşanabilecek zararları azaltmak amacıyla oluşturulacak bir fona aktarılmasına karar verdi.
Bu tutarın 420 milyon dolarlık bölümünün, “uygun klinik veya diğer davranışsal sağlık programları ve uzmanlarının” finanse edilmesi yoluyla Meta platformlarının hali hazırda yol açtığı zararların tedavisi için kullanılması kararlaştırıldı.
Paranın diğer bölümünün ise öğretmenler ve sağlık çalışanları dahil olmak üzere çocuklara yönelik sosyal medya zararları konusunda farkındalık oluşturulması ve önleyici eğitimlerin finansmanına aktarılması öngörüldü.
18 Yaş Altındaki Hesaplara Yeni Tedbirler
Mahkemenin kararı yalnızca para cezasıyla sınırlı kalmadı. Meta’nın çocuk ve genç kullanıcıları korumaya yönelik bir dizi yeni tedbiri de hayata geçirmesine hükmedildi.
Buna göre 18 yaşından küçük kullanıcıların hesaplarının yetişkinlere önerilmemesi, yetişkinlerin reşit olmayan kullanıcılara mesaj gönderememesi ve reşit olmayanların çıplaklık içeren içerikleri gönderip almasının engellenmesi istendi. Çocukların cinsel istismarına karışan yetişkin kullanıcılar için ise “tek ihlalde hesap kapatma politikası” uygulanmasına karar verildi.
Beğeni Sayıları Kalkacak, Bildirimlere Saat Sınırı Gelecek
Kararda 18 yaş altındaki kullanıcılar için “beğeni” sayılarının kaldırılması da talep edildi.
Hafta sonları hariç olmak üzere genç kullanıcılara her gün 22.00-07.00 saatleri arasında, okul döneminde ise 08.00-15.00 saatleri arasında anlık bildirim gönderilmesinin yasaklanması istendi.
Instagram ve Facebook’ta 18 yaş altındaki kullanıcılar için ayda toplam 90 saat veya günlük yaklaşık üç saatlik zorunlu kullanım sınırının uygulanmasına da hükmedildi.
Meta Binlerce Davayla Karşı Karşıya
New Mexico’daki dava, bir ABD eyaletinin çocuk güvenliği sorunları nedeniyle Meta’ya karşı açtığı davada başarıyla sonuç aldığı ilk örnek oldu.
Şirket, ABD genelinde benzer iddialarla açılmış binlerce davayla karşı karşıya bulunuyor. Meta, New Mexico’daki kararların yanı sıra yılın başlarında Los Angeles’ta benzer iddiaları içeren bir davayı da kaybetti.
Meta’ya yönelik hukuki süreçlerin devam etmesi beklenirken, gelecek hafta California’da da şirket hakkında önemli bir dava başlayacak. Yaklaşık üç düzine ABD eyaletinin başsavcısı, çocukların gizlilik yasalarının ihlal edildiği iddiasıyla Meta’ya karşı mahkemeye çıkacak.
Kaynak: BBC
