Emlak sektöründe sahte hesaplar üzerinden yürütülen fiyat manipülasyonlarının, yetkisiz ilanların ve kayıt dışı aracılık faaliyetlerinin önlenmesi amacıyla Ticaret Bakanlığı tarafından yürürlüğe koyulan Elektronik İlan Doğrulama Sistemi (EİDS), emlak piyasasındaki dengeleri değiştirdi. 1 Ocak 2025'te kiralık mülklerle başlayan, 15 Şubat 2025'te ise satılık taşınmazları da kapsayacak şekilde zorunlu hale getirilen sistem, dijital platformlardaki spekülatif köpüğü büyük oranda ortadan kaldırdı.
Yeni mevzuat kapsamında artık yalnızca taşınmaz sahibi, birinci derece yakınları veya e-Devlet üzerinden mülk sahibi tarafından en fazla 3 aylığına resmi olarak yetkilendirilen emlak işletmeleri ilan giriş yapabiliyor. Doğrulaması tamamlanan ilanlar ise platformlarda özel bir EİDS logosu veya ibaresiyle yayımlanıyor.
415 Binden Fazla İlan Yayından Kalktı
Yapay zeka destekli gayrimenkul değerleme ve piyasa analizi platformu Endeksa’nın güncel verileri, EİDS’in ilan stoklarında yarattığı dijital temizliği net bir şekilde ortaya koydu. 15 Şubat - 9 Haziran tarihleri arasında Türkiye genelindeki tüm emlak platformlarında yer alan satılık konut ilanı sayısı 1 milyon 618 bin 875'ten, 1 milyon 203 bin 257'ye geriledi. Bu verilerle birlikte yaklaşık 4 aylık süreçte ilan stoku yüzde 26 oranında azaldı. Son bir yıllık periyot incelendiğinde ise toplam düşüş oranının yüzde 25,4 olduğu saptandı.
Endeksa Genel Müdürü Öğüt: "Piyasa Gerçek Koşullarına Kavuştu"
Verileri değerlendiren Endeksa Genel Müdürü Görkem Öğüt, sistem sayesinde yetkisiz, mükerrer ve gerçeği yansıtmayan hayali ilanların önemli ölçüde temizlendiğini belirtti. Şubatta ilan stokunda yüzde 20 seviyesinde bir normalleşme öngördüklerini hatırlatan Öğüt, "Haziran verileri, düşüşün beklentilerimizin de üzerinde gerçekleştiğini gösteriyor. EİDS sayesinde ilan stoku daha sağlıklı ve gerçek piyasa koşullarını yansıtan bir yapıya kavuştu. Bu durum hem tüketicilerin güvenilir ilanlara ulaşmasını sağlıyor hem de sektöre şeffaflık katıyor" dedi. Öğüt ayrıca, haziran ayının ilk günlerinden itibaren yaz sezonunun getirdiği mevsimsel hareketlilikle birlikte ilan girişlerinde kısmi bir yukarı yönlü ivmelenme başladığını da sözlerine ekledi.
Sosyal Medyada Fiyatsız Paylaşımlar Başladı
Gayrimenkul iktisatçısı Dr. Ahmet Büyükduman ise satılık ilanlarındaki bu keskin düşüşün temel yapı taşının EİDS olduğunu teyit ederken, tapuda konut değerinin doğru gösterilmesine yönelik adımların da süreci etkilediğini vurguladı.
Vergi yükümlülüklerinden kaçınmak isteyen bazı mülk sahiplerinin dijital platformlar yerine alternatif yöntemlere yöneldiğini ifade eden Büyükduman, "Satıcılar ve alıcılar zaman zaman tapu harcını düşük ödemek amacıyla satış bedelini düşük gösterebiliyor. EİDS sonrası, fiyat belirtmeden sosyal medya hesaplarından duyuru yapma, daireye fiziki branda asma veya ilana çıkmadan doğrudan alıcıya ulaşma gibi eski yöntemlere dönüş gözlemleniyor. Her gayrimenkul satışı için zorunlu ekspertiz/değerleme raporu şartı getirilirse bu yapısal problemin de tamamen aşılabileceğini öngörüyorum" değerlendirmesinde bulundu.
