Emeklilikte tek maaşa bağlı kalmadan ek bir gelir oluşturmak isteyenlerin yöneldiği tasarruf ve emeklilik modelleri yeniden gündemde. Bireysel Emeklilik Sistemi (BES) ve Otomatik Katılım Sistemi (OKS), belirlenen şartların tamamlanması halinde emeklilik döneminde ikinci bir gelir elde etme imkanı sunuyor. SGK Uzmanı Murat Göktaş, sistemlerin kimleri kapsadığını, yaş ve süre şartlarını anlattı.
İkinci Güvence Arayışı Arttı
Son dönemde vatandaşların farklı emeklilik ve tasarruf modellerine ilgisinin arttığını belirten Göktaş, "Sosyal Güvenlik Kurumundan emekli aylığı almak belki ilerisi için yeterli görülmediği için veya ikinci bir güvence olsun diye farklı emeklilik modelleri veya tasarruf modellerine yönelme oldu son dönemde. Bunlar birazcık emeklilik modellerinden ziyade bir tasarruf modeli gibi olabilir belki de, ona biraz daha yakın duruyor. Ama emeklilik de sağladığı için emeklilik modeli olarak da şu anda piyasada çok konuşuluyor" dedi.
OKS’de İlk İki Ay Zorunlu
Otomatik Katılım Sistemi'nin çalışma hayatına giren belirli çalışanları kapsadığını anlatan Göktaş, 45 yaşını geçmemiş çalışanların sisteme dahil edildiğini belirtti. Özel sektörde 5 kişiden fazla çalışanı bulunan iş yerlerinde çalışan SSK'lılar ile kamu personeli için işe girişte sistem devreye giriyor.
Göktaş, "Bunlardan bir tanesi otomatik katılım sistemi. Otomatik katılım sistemi zorunlu bir sistem. Eğer SSK'lı olarak yani özel bir şirkette sigortalı olarak çalışıyor iseniz, işe girdiğiniz zaman ve bu iş yerinde 5 kişiden fazla çalışıyorsa zorunlu olarak ilk iki ay brüt ücretinizden %3 oranında bir kesinti yapılarak sizin bireysel emeklilik hesabınıza aktarılıyor. 2 aydan sonra dilerseniz çıkabiliyorsunuz. Böyle bir zorunluluk yok. Burada yaş şartı var. 45 yaşını geçmemiş olması gerekiyor. 45 yaşını geçenlerde bir zorunluluk yok. İsteğe bağlı bırakılmış. Eğer 45 yaşından fazlasınız ve bir işletmeye girmişseniz mecbur değilsiniz bununla ilgili bir kesinti yaptırmaya ama 45 yaşını geçmemişseniz ve bir işletmede çalışıyorsanız veya kamuda memursanız, kamuda memurlarda da bu zorunluluk söz konusu, ilk işe girdiğiniz zaman yaklaşık 500 liralık giriş ücreti ve ayda her ay brüt ücretinizin %3 oranında hesabınızdan kesilerek bir bireysel emeklilik hesabı açılıyor ve buraya aktarılıyor. Buna devam edebilirsiniz. Buradan emekli olabilirsiniz veya ileride toplu olarak ödeme alabilirsiniz. 56 yaş ve 10 yıl şartı var burada da. Ancak kişiler iki ay ödedikten sonra bu zorunluluktan çıkabiliyorlar. İşte o yüzden biraz isteğe bağlı gibi OKS. İlk iki ayı zorunlu ama çıkmayla ilgili kişinin isteğine bırakılmış. Birazcık daha düşük bir rakam gerçekleştiği için burada bir işveren katkısı olmadığı için burada çok fazla birikim sağlamak çok mümkün olmuyor. Özellikle devlet memurları için. Buraya yine sizin brüt maaşınızdan kesilen %3'e ilave olarak devlet de bu %3'ün %20'si kadar bir destek sağlıyor" dedi.
BES’te Devlet Katkısı
BES'in ise OKS'den farklı olarak gönüllülük esasına dayandığını aktaran Göktaş, vatandaşların bireysel emeklilik şirketleri üzerinden sisteme dahil olabildiğini söyledi. Sistemde devlet katkısının yüzde 20 olduğunu belirten Göktaş, birikimlerin farklı fonlarda değerlendirilebildiğini ifade etti.
Göktaş "Bireysel emeklilik OKS gibi zorunluluğa dayanmıyor. Kişi arzu ederse gidiyor bireysel emeklilik şirketlerden bir tanesinden bireysel emeklilik satın alabiliyor. Bireysel emeklilikte asgari ücrete kadar olan kısma devlet Ocak ayına kadar %30 katkı sağlıyordu. Ancak Ocak ayında yapılan düzenlemeyle bu katkı oranı %20'ye düştü. Yani siz bir asgari ücret civarında aylık ödeme yapıyorsanız bugün 30.000 lira civarında düşünelim brüt asgari ücreti 30.000 TL civarında düşüyorsanız %20'si kadar yani 6.000 lira da devlet katkısı sağlanıyor. Ayrıca fonlarda değerlendiği için bu kişinin tercihine de bağlı. Bu bireysel emekliliği yaptığınız firmalara da bırakabiliyorsunuz ama siz şahıs olarak da birikiminizi nerede değerlendireceğim, faizde mi değerlendireceksiniz, altında mı değerlendireceksiniz, yyoksa borsada mı değerlendireceksiniz, bunları da tercih edebiliyorsunuz. Dolayısıyla devlet de %20 katkı sağladığı için ciddi birikim sağlanabiliyor" ifadelerini kullandı.
56 Yaş ve 10 Yıl Şartı
BES üzerinden emeklilik hakkı kazanabilmek için sistemde en az 10 yıl kalınması ve 56 yaşın doldurulması gerekiyor. Göktaş'ın verdiği bilgilere göre şartları tamamlamadan sistemden ayrılanlar, devlet katkısının tamamından yararlanamıyor ve erken çıkış durumunda vergisel dezavantajlarla karşılaşabiliyor.
Türkiye'de BES'ten yararlananların sayısının 7 milyonun üzerinde olduğunu söyleyen Göktaş, sistemdeki toplam birikimin de 2 trilyon lirayı aştığını belirtti. Göktaş, "Bireysel emeklilik sisteminde yaklaşık 7 milyonun üzerinde bir bireysel emeklilikten yararlanan var ve 2 trilyonun üzerinde birikim şu anda sağlanmış durumda. Buradaki şartlar 10 yıl kalacaksınız bu sistemin içerisinde ve yaklaşık 56 yaşını doldurmuş olacaksınız. Bu 10 yıl kalmazsanız veya 56 yaşını doldurmaz iseniz kaldığınız süreye bağlı olarak devletin size sağlamış olduğu katkı paylarının bir kısmını alamıyorsunuz maalesef. Bir de erken çıkar iseniz vergi açısından yani stopaj açısından bir dezavantajınız var. Yani süreyi bekleyip 10 yılı veya 56 yaşını bekleyip ayrıldığınız zaman herhangi bir vergiyi ödemek zorunda kalmıyorsunuz elde ettiğiniz gelirlerden. Çünkü siz birikim yapıyorsunuz. Birikimi de bir yerden değerlendirdiğiniz için altında veya dövizde veya faizde veya tahvilde buradan bir gelir elde ediyorsunuz. Bu gelirde vergi ödemiyorsunuz ama erken çıkarsanız burada vergi ödeme yükümlülüğüyle de karşılaşabilirsiniz. Ama şu anda Türkiye'de en popüler ikinci tasarruf ya da emeklilik modeli olarak BES var. Bunun yaygınlığı da dediğim gibi 7 milyon civarında kişi ve 2 trilyonun üzerinde de birikim var" şeklinde konuştu.
Kaynak: Mynet
