Edinilen bilgilere göre özellikle en düşük emekli aylığı alan milyonlarca emekliyi ilgilendiren kalıcı adımlar gündemde. Haziran ayından itibaren yeni bir modele geçilmesi planlanırken, bir süredir kamuoyunda tartışılan vatandaşlık maaşı uygulamasının da emeklileri kapsayacak şekilde yeniden kurgulanacağı öğrenildi. Yeni sistemle birlikte düşük maaş alan emeklilere doğrudan gelir desteği sağlanması hedefleniyor.
En düşük emekli maaşı 20 bin TL’ye yükseliyor
Emekli ve memur maaş zamlarının netleşmesinin ardından gözler en düşük emekli aylığına çevrilmişti. Meclis’e sunulan düzenleme teklifiyle en düşük emekli maaşının 20 bin TL’ye çıkarılması planlanıyor. Söz konusu teklifin, 15 Ocak Perşembe günü TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu’nda ele alınacağı bildirildi.
En düşük emekli aylığının 20 bin liraya yükseltilmesi halinde 2026 yılı bütçesine yaklaşık 110,2 milyar liralık ek maliyet oluşacağı hesaplanıyor. Halen 16 bin 881 TL olan en düşük emekli aylığından 4 milyon 11 bin 700 kişi yararlanırken, yeni düzenlemeyle bu sayının 4 milyon 917 bine çıkması bekleniyor. Rakamlar netleşirken, sosyal güvenlik sistemine dair daha köklü bir formülün de masada olduğu ifade ediliyor.
Sosyal güvenlik sistemi sil baştan ele alınıyor
Türkiye Gazetesi’nden Yücel Kayaoğlu’nun aktardığı bilgilere göre; EYT düzenlemesi, ödenemeyen primler, çalışan-emekli dengesindeki bozulma ve kayıt dışı istihdam gibi nedenlerle sosyal güvenlik sistemi ciddi bir baskı altında bulunuyor. Bu tabloyu tersine çevirmek için yeni dönemde kapsamlı bir çalışma yapılması planlanıyor.
Uzun süredir en düşük emekli aylığına yapılan artışların, daha fazla prim ödeyenlerle düşük prim ödeyenler arasındaki maaş farkını kapattığına dikkat çekilirken, bu durumun sosyal güvenlik sistemine yönelik eleştirileri artırdığı da kulislerde dile getiriliyor.
“Sistemi baştan aşağı gözden geçirmemiz gerekebilir”
AK Parti kulislerinde bir süredir sosyal güvenlik sisteminin tüm yönleriyle ele alınmasına yönelik değerlendirmeler yapıldığı belirtiliyor. Parti kurmaylarının, “Sosyal güvenlik sistemini belki de baştan aşağı gözden geçirmemiz gerekecek. Aynı primi ödemesine rağmen farklı maaş alanlar var. EYT ile birlikte aktüeryal denge iyice bozuldu. Sağlıklı bir sistem için ortalama 4 çalışana 1 emekli düşmesi gerekiyor. Ancak Türkiye’de şu anda bir emekliye karşılık yalnızca 1,6 çalışan var. Bu yapıyla sistemin sürdürülebilirliği oldukça zor” değerlendirmesinde bulunduğu aktarılıyor.
Vatandaşlık maaşı emeklileri de kapsayacak
Geçtiğimiz dönemde sıkça gündeme gelen vatandaşlık maaşı uygulamasına dair de somut adımlar atılmaya hazırlanılıyor. Hükümetin, sosyal yardımları daha etkin ve kapsayıcı hale getirmek amacıyla aile odaklı yeni bir destek modeli üzerinde çalıştığı belirtiliyor. Bu çerçevede kamuoyunda “vatandaşlık maaşı” olarak bilinen Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi’nin hayata geçirilmesi planlanıyor.
Haziran ayında pilot uygulama olarak başlatılması öngörülen bu modelin, en düşük emekli aylığı alanları da kapsayacağı ifade ediliyor. Yeni sistemin 2027 yılından itibaren Türkiye genelinde uygulanması hedeflenirken, her hanenin belirli bir asgari gelire sahip olması amaçlanıyor. Belirlenecek gelir seviyesinin altında kalan hanelere devlet tarafından doğrudan gelir desteği sağlanacağı, bunun yanında farklı sosyal yardımlarla ailelerin destekleneceği belirtiliyor.
Bu sistemin devreye girmesiyle birlikte her ocak ve temmuz ayında en düşük emekli aylığının artırılmasına yönelik kanuni düzenleme yapılması uygulamasından da vazgeçilmesinin planlandığı aktarılıyor.
Aylık bağlama sistemi de değişecek
Yeni sosyal yardım modeliyle eş zamanlı olarak sosyal güvenlik sisteminin teknik yapısında da değişiklikler gündemde. Hükümetin ekonomi yönetiminin, aylık bağlama sistemi başta olmak üzere sosyal güvenlik sisteminin aktüeryal dengesini güçlendirmeye yönelik çalışmalar yürüttüğü öğrenildi.
Cumhurbaşkanlığının 2026 Yıllık Programı’nda, prim tabanının genişletilmesi amacıyla düşük gelirli esnaf, sanatkâr, çiftçiler ve mevsimlik çalışanlara yönelik özel sosyal sigorta programlarının oluşturulacağına yer verildiği belirtiliyor. Yeni aylık bağlama sisteminin, çalışanların daha uzun süre istihdamda kalmasını teşvik edecek şekilde ve ilave mali yük oluşturmadan yeniden düzenlenmesi hedefleniyor. Bu kapsamda dünya örneklerinin incelendiği ve detaylı maliyet çalışmaları yapıldığı ifade ediliyor.
