Gize’de bulunan Büyük Piramit’in bilinen inşa tarihinden çok daha eski olabileceği yönündeki yeni bir çalışma, bilim dünyasında tartışma başlattı. Hakem denetiminden geçmemiş araştırma, piramidin sanılandan yaklaşık 20 bin yıl önce yapılmış olabileceğini öne sürüyor.
Geleneksel tarih sorgulanıyor
Büyük Piramit’in (Khufu/Cheops) genellikle MÖ 2560 civarında inşa edildiği kabul ediliyor. Ancak İtalyan mühendis Alberto Donini tarafından yayımlanan ön rapor, bu tarihin çok daha geriye çekilebileceğini savunuyor. Çalışmada piramidin MÖ 23.000 civarında yapılmış olabileceği iddia ediliyor.
Erozyon ölçümlerine dayalı yöntem
Araştırma, “Göreli Erozyon Yöntemi” (Relative Erosion Method – REM) adı verilen bir yaklaşıma dayanıyor. Donini, piramidin tabanındaki kireçtaşı yüzeylerdeki aşınmayı inceleyerek, geçmişte kaplama taşlarıyla örtülü kalan alanlarla uzun süre açıkta olduğu düşünülen yüzeyleri karşılaştırdı. Bu farklardan yola çıkarak istatistiksel bir model oluşturuldu.
Hesaplanan tarih aralığı dikkat çekti
Rapora göre Büyük Piramit’in MÖ 8.954 ile MÖ 36.878 yılları arasında inşa edilmiş olma ihtimali yüzde 68,2 olarak hesaplandı. Çalışmada en olası ortalama tarih ise MÖ 22.916 olarak belirtildi.
Yöntemin sınırları tartışma konusu
Araştırma, erozyon hızının uzun zaman dilimlerinde sabit olduğu varsayımına dayanıyor. Ancak raporda, Antik Mısır’daki iklim değişimleri, rüzgârla taşınan kum, yüzeylerin zaman zaman örtülmesi ve modern turizmin etkilerinin bu varsayımı zayıflatabileceği de kabul ediliyor.
Mevcut arkeolojik verilerle çelişiyor
Yeni iddia, Mısırbilimde kabul gören kronolojiyle örtüşmüyor. Geleneksel tarihleme; yazılı belgeler, arkeolojik bağlam, yapı teknikleri ve radyokarbon analizleri gibi birçok kanıta dayanıyor. Uzmanlar, piramitlerin Eski Krallık dönemine ait olduğuna dair güçlü verilerin bulunduğunu vurguluyor.
Bilimsel kabul için ek çalışma şart
Uzmanlar, Donini’nin iddialarının bilimsel literatürde yer bulabilmesi için hakemli yayın sürecinden geçmesi, bağımsız araştırmalarla doğrulanması ve kullanılan yöntemin daha ayrıntılı test edilmesi gerektiğine dikkat çekiyor. Tartışmalı çalışma, şimdilik Büyük Piramit’in gizemini yeniden gündeme taşımış durumda.
