Çalışmalarda, birlikte yemek yiyen kişilerde depresif belirtilerin daha az görülebildiği, sosyal bağların güçlenmesinin ise zihinsel dayanıklılığa katkı sağlayabileceği belirtiliyor.
Uzmanlar, ortak sofraların insanlar arasındaki iletişimi ve aidiyet duygusunu güçlendirebileceğine dikkat çekiyor.
Birlikte yemek yemek depresyonla nasıl ilişkilendiriliyor?
Çin'deki Zhejiang Eyaleti Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezi'nden araştırmacılar, 60 yaş ve üzerindeki 9 bin 361 kadınla yapılan çalışmada, yemek sırasında masada bulunan kişi sayısıyla depresyon riski arasında ilişki olduğunu belirledi.
Araştırmacılar, katılımcıların genel sağlık durumu, gelir düzeyi ve yalnız yaşayıp yaşamadığı gibi faktörleri de değerlendirdi. Bulgular, birlikte yemek yemenin ruh sağlığıyla bağlantılı olabileceğine işaret etti.
Tokyo'da yapılan başka bir araştırmada da ailesiyle yaşayan ancak yemeklerini çoğunlukla yalnız yiyen 65-74 yaş grubundaki kişilerde depresif belirtilerin daha sık görüldüğü bildirildi.
Ortak sofralar sosyal bağı güçlendirebilir
Oxford Üniversitesi'nden ekonomi ve davranış bilimi profesörü Jan-Emmanuel De Neve, birlikte yemek yemenin insanlar arasında bağ kurma ve güven oluşturma açısından önemli bir rol oynadığını belirtiyor.
Dünya Mutluluk Raporu kapsamında yaklaşık 150 bin kişinin yeme alışkanlıklarına ilişkin verilerin incelenmesi de benzer bir tablo ortaya koydu. Araştırmacılar, başkalarıyla paylaşılan öğün sayısı arttıkça duygusal refah ölçümlerinin de yükseldiğini bildirdi.
Ancak uzmanlar, bu ilişkinin doğrudan neden-sonuç anlamına gelmediğine de dikkat çekiyor. Birlikte yemek yemek, kişinin genel sosyal çevresinin ve başkalarıyla kurduğu ilişkilerin bir göstergesi de olabilir.
Yemek sırasında endorfin etkisi
Oxford Üniversitesi'nden biyolojik antropolog Robin Dunbar, birlikte yemek yemenin vücudun endorfin sistemini harekete geçirebileceğini öne sürüyor. Endorfinler, kişinin kendisini iyi hissetmesinde rol oynayan kimyasallar arasında bulunuyor.
Başka insanların eşliğinde yemek yemenin, yiyecekten alınan keyfi de artırabileceğine yönelik araştırmalar bulunuyor. Pensilvanya Üniversitesi'nden Erica Boothby'nin çalışmalarında, insanların başka birinin eşliğinde yedikleri çikolatayı daha lezzetli bulduğu bildirildi.
Beyin sağlığıyla da bağlantısı araştırılıyor
Birlikte yemek yemenin beyin sağlığı üzerindeki etkisi de araştırılan konular arasında. Japon araştırmacıların 2025 yılında yaptığı bir çalışmada, düzenli olarak yalnız yemek yiyen kişilerde bilişsel işlevlerle ilişkili bazı beyin bölgelerinde daha düşük hacim tespit edildi.
Araştırmacılar bu durumun yalnızca beslenme alışkanlıklarıyla açıklanamayacağını, sosyal bağlantının da rol oynayabileceğini değerlendirdi. Ortak öğünlerde kurulan iletişimin zihinsel uyarım sağlaması ve sosyal desteğin stresi azaltması olası açıklamalar arasında gösterildi.
Bununla birlikte, bu bulguların birlikte yemek yemenin doğrudan bunamayı önlediğini kanıtlamadığı da belirtiliyor. Konuyla ilgili araştırmalar devam ediyor.
İtalya'da sofra kültürü dikkat çekiyor
Birlikte yemek yeme alışkanlığı ülkeler arasında da farklılık gösteriyor. Dünya Mutluluk Raporu'nda yer alan verilere göre Japonya'da insanlar haftada ortalama dört öğünden azını başkalarıyla paylaşırken, İngiltere ve ABD'de bu sayı yaklaşık yedi ila sekiz öğüne çıkıyor. İtalya'da ise haftalık ortak öğün sayısının dokuza yaklaştığı belirtiliyor.
İtalya'daki sofra kültüründe yemek yalnızca beslenme olarak görülmüyor; aile ve arkadaşlarla bir araya gelmenin de önemli bir parçası olarak değerlendiriliyor.
Uzmanların önerdiği yaklaşım ise oldukça basit: Mümkün olduğunda aile, arkadaşlar veya yakın çevreyle aynı sofrayı paylaşmak, hem sosyal ilişkileri güçlendirmek hem de günlük yaşamda daha fazla iletişim kurmak için bir fırsat oluşturabilir.
