Son dönemde kredi notu yüksek olmasına rağmen kredi veya kredi kartı başvurusu reddedilenlerin sayısında artış yaşanıyor. Bankacılık sektöründe devreye alınan yeni değerlendirme modeliyle birlikte, kredi onay süreçlerinde müşterilerin son aylardaki mali alışkanlıkları daha yakından inceleniyor.
Skor tek başına yeterli olmuyor
Bankalar, klasik kredi notu yaklaşımının ötesine geçerek hesap hareketlerini detaylı biçimde analiz etmeye başladı. Düzenli gelir, harcama dengesi ve hesap kullanım alışkanlıkları, kredi değerlendirmesinde temel kriterler arasına girdi. Bu nedenle kredi notu iyi olan bazı müşteriler, hesaplarındaki düzensizlikler nedeniyle olumsuz yanıt alabiliyor.
Finansal davranışlar mercek altında
Sektörde “davranışsal risk analizi” olarak adlandırılan yeni uygulama kapsamında, müşterilerin hesaplarına giren ve çıkan paranın niteliği ayrıntılı şekilde değerlendiriliyor. Maaş ödemeleri, düzenli faturalar ve rutin harcamalar normal kabul edilirken; ani para hareketleri, sık ve açıklamasız transferler risk unsuru olarak görülüyor.
Bahis ve oyun işlemleri alarm veriyor
Sanal bahis ve çevrim içi oyun platformlarına yapılan düzenli harcamalar, bankalar açısından önemli bir risk göstergesi olarak öne çıkıyor. Bu tür işlemler, müşterinin finansal disiplinini ve geri ödeme gücünü zayıflatan faktörler arasında değerlendiriliyor ve kredi başvurularının reddedilmesine neden olabiliyor.
Otomatik sistemler riskli profilleri ayıklıyor
Bankalar, risk analizlerini büyük ölçüde otomatik sistemler üzerinden yürütüyor. Kara para aklama ve finansal suçlarla mücadelede kullanılan yazılımlar ile yapay zeka destekli analizler, olağan dışı para hareketlerini anlık olarak tespit ediyor. Şüpheli işlemler bulunan müşteriler “yüksek riskli” kategorisine alınabiliyor.
Yapay zeka kredi kararlarını şekillendiriyor
Kredi süreçlerinde Merkez Bankası Risk Merkezi ve Kredi Kayıt Bürosu verilerinin yanı sıra bankaların kendi iç analizleri de etkili oluyor. Yapay zeka destekli modeller; gelirle uyumsuz harcamalar, düzensiz para trafiği ve riskli işlem kalıplarını puanlayarak kredi ve kredi kartı kararlarında doğrudan rol oynuyor.
