Özellikle sürekli başka birinin bakımına muhtaç derecede ağır engelli veya malul çocuğu bulunan annelere, çalıştıkları sürelere ek prim günü kazandıran ve belirli şartlarda emeklilik yaşını öne çekebilen bir düzenleme uygulanıyor. Doğum borçlanması da annelerin emeklilikte yararlanabileceği bir diğer önemli imkan olarak öne çıkıyor.
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Öğretim Görevlisi Tarkan Zengin, çalışan annelerin emeklilik haklarına ilişkin detayları CNN Türk'e anlattı.
Ağır engelli çocuğu olan anneye ilave prim
Sürekli başka birinin bakımına muhtaç derecede ağır engelli veya malul çocuğu bulunan anneler için özel bir emeklilik düzenlemesi bulunuyor.
Bu kapsamda annelerin çalıştıkları her 360 güne karşılık 90 gün, yani dörtte bir oranında ilave süre hesaplanıyor. Böylece bir yıllık çalışma, emeklilik hesabında 450 gün olarak dikkate alınabiliyor.
Düzenlemenin dikkat çeken yönü ise eklenen sürenin yalnızca prim gününe katkı sağlamaması. Şartların karşılanması halinde ilave edilen süreler emeklilik yaşından da indirilebiliyor.
1 Ekim 2008 sonrası çalışmalar dikkate alınıyor
Söz konusu düzenlemede 1 Ekim 2008 tarihi önem taşıyor. Tarkan Zengin'in verdiği bilgilere göre, uygulamanın yürürlüğe girdiği bu tarihten sonraki prim ödeme süreleri hesaplamada dikkate alınıyor.
Örneğin 2010 yılından itibaren ağır engelli çocuğu nedeniyle düzenleme kapsamında olduğu kabul edilen ve 16 yıl boyunca prim ödeyen bir annenin normal şartlarda 5 bin 760 günlük çalışma süresi bulunuyor.
Her 360 güne 90 gün ilave edilmesiyle 16 yılda toplam 1.440 gün ek süre kazanılıyor. Böylece emeklilik hesabındaki toplam süre 7 bin 200 güne çıkıyor.
Yaklaşık dört yıllık ilave süre, şartların sağlanması halinde emeklilik yaşından da düşülebiliyor. Buna göre normal şartlarda 58 yaşında emekli olması gereken bir kadın, diğer koşulları da karşılaması durumunda 54 yaşında emeklilik hakkına ulaşabiliyor.
Üç çocuk için 2 bin 160 güne kadar borçlanma
Çalışan annelerin yararlanabileceği bir diğer imkan ise doğum borçlanması. Sigortalılık başlangıcından sonra gerçekleşen doğumlar nedeniyle çalışılmayan ve prim ödenmeyen uygun süreler borçlanılabiliyor.
Her çocuk için 720 güne kadar doğum borçlanması yapılabilirken, mevcut uygulamada en fazla üç çocuk için borçlanma imkanı bulunuyor. Böylece gerekli şartları taşıyan anneler üç çocuk için toplam 2 bin 160 güne kadar prim kazanabiliyor.
Ancak doğum borçlanması ile ağır engelli veya malul çocuğu bulunan annelere yönelik düzenleme birbirinden farklı. Doğum borçlanması doğrudan emeklilik yaşından indirim sağlamıyor. Daha çok eksik prim günlerinin tamamlanmasına imkan tanıyor. Bu nedenle emeklilik için gerekli prim gününü tamamlayamayan annelerin emeklilik tarihini öne çekebiliyor.
Başvuru için SGK süreci önemli
Ağır engelli veya malul çocuğu nedeniyle ilave prim süresinden yararlanmak isteyen annelerin durumunun yetkili sağlık süreçleriyle tespit edilmesi gerekiyor.
Tarkan Zengin'in aktardığı bilgilere göre anneler Sosyal Güvenlik Kurumu'na başvurabiliyor. Yapılan sağlık değerlendirmesi sonucunda çocuğun sürekli başka birinin bakımına muhtaç derecede malul veya ağır engelli olduğunun kabul edilmesi halinde ilgili dönemler emeklilik hesabına dahil ediliyor.
Bu nedenle annelerin, sağlık raporları ve çalışma sürelerinin hangi tarihten itibaren düzenleme kapsamında değerlendirileceğini öğrenmek için SGK'ya başvurması önem taşıyor.
Özetle, sosyal güvenlik mevzuatı çalışan annelere farklı yollarla emeklilik avantajı sunuyor. Doğum borçlanması eksik prim günlerinin tamamlanmasına yardımcı olurken, sürekli bakıma muhtaç ağır engelli veya malul çocuğu bulunan annelere yönelik düzenleme, şartların sağlanması halinde hem prim gününe ek süre kazandırıyor hem de emeklilik yaşını öne çekebiliyor.
