Çalışma hayatında uzun vardiyalarla ilgili önemli bir karara imza atan Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, 24 saatlik vardiyada çalışan bir işçinin mesai süresinin nasıl hesaplanacağına açıklık getirdi. Kararda, işçinin 24 saatlik zaman dilimi içerisinde uyku ve diğer zorunlu ihtiyaçlarını karşılayacağı dikkate alınarak fiili çalışma süresinin en fazla 14 saat olabileceği belirtildi.
Ambulans Şoförü Mahkemeye Başvurdu
Karara konu olay, özel bir hastanede ambulans şoförü olarak görev yapan çalışanın fazla mesai ücretlerinin ödenmediği gerekçesiyle işinden ayrılmasıyla başladı.
İş Mahkemesine başvuran şoför; kıdem tazminatı, ücret ve prim, yıllık ücretli izin, fazla çalışma ile ulusal bayram ve genel tatil ücretlerinin davalıdan tahsil edilmesini talep etti.
Davalı şirket ise işçinin iş sözleşmesinin devam ettiği dönemde meydana gelen trafik kazalarında tam kusurlu olduğu gerekçesiyle kendisine ihtarname gönderildiğini ve mazeretsiz şekilde işe gelmemesi nedeniyle iş sözleşmesinin haklı nedenle feshedildiğini ileri sürdü.
Mahkemeden İşçi Lehine Karar
Davayı değerlendiren İş Mahkemesi, özel hastane ile ambulans şirketinin alacaklardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olduğuna dikkat çekti.
Mahkeme, işçinin ödenmeyen fazla çalışma ücretinin bulunduğunu, bu nedenle iş sözleşmesini haklı nedenle feshettiğini ve kıdem tazminatına hak kazandığını belirledi. Tanık anlatımları doğrultusunda işçinin ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalıştığı ve işyerinde fazla çalışma yaptığı sonucuna varılarak dava kısmen kabul edildi.
Dosya İstinafa Taşındı
Kararın ardından dosya Bölge Adliye Mahkemesine (BAM) taşındı. BAM, davacının 24 saat çalışma ve 24 saat dinlenme esasına göre görev yaptığını değerlendirdi.
Davacının sağlık sektöründe çalışması ve tanıkların acil işlerin her an ortaya çıkabildiği için belirli bir mola saatinin bulunmadığını belirtmesi üzerine, işçinin uyku ihtiyacını gideremediği kabul edilerek yapılan hesaplamada hata bulunmadığına hükmedildi.
Bununla birlikte davacının 28 gün yıllık izin kullandığı belirtilerek yıllık izin ücretinin yeniden hesaplanması gerektiği gerekçesiyle davalıların istinaf başvuruları kabul edildi.
Yargıtay Son Sözü Söyledi
Kararın temyiz edilmesi üzerine dosya Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin önüne geldi. Yüksek Mahkeme, davacının 24 saatlik vardiya sistemiyle çalıştığını hatırlatarak çalışma süresinin hesaplanmasına ilişkin emsal nitelikte değerlendirmelerde bulundu.
Kararda şu ifadelere yer verildi:
‘’Davacının uyuma imkanının bulunmaması sebebiyle mahkemece günlük 4 saat ara dinlenmesinin düşülmesi ile günlük 20 saat çalışma yaptığının kabulü ile hüküm kurulmuştur. Davacının özel hastanede çalışan ambulans şoförü olduğu, yapılan işte dikkate alındığında uyku ve diğer zorunlu ihtiyaçlarını karşılayabileceği anlaşılmaktadır. Çalışma süresinin 24 saat olması durumunda işçinin fiilen en fazla 14 saat çalışabileceği Dairemizin yerleşik uygulaması gereği kabul edilmektedir. Bu durumda işçinin çalıştığı günlerde günlük 11 saati aşan 3 saatlik çalışması fazla çalışma sayılarak sonuca gidilmelidir. Dosya içerisinde davacıya ait ücret bordroları bulunmaktadır. Bu bordroların Mahkemece değerlendirilmediği anlaşılmaktadır. Bu hâlde mahkemece fazla çalışma ücreti ile ulusal bayram ve genel tatil ücreti yönünden davalı tarafça sunulan ücret bordroları incelenmeksizin hüküm kurulması hatalı olmuştur. Davacının yıllık izinde olduğu günlerin fazla çalışma ücreti hesabından dışlanması gerekirken bu husus gözetilmeksizin karar verilmesi de hatalıdır. Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasına oy birliği ile bozulmasına oy birliği ile karar verilmiştir.’’
11 Saati Aşan Süre Fazla Mesai Sayılacak
Yargıtay’ın değerlendirmesine göre 24 saatlik vardiyada işçinin fiilen en fazla 14 saat çalışabileceği kabul edilecek. Buna göre günlük 11 saati aşan 3 saatlik bölüm fazla çalışma kapsamında değerlendirilecek.
Yüksek Mahkeme ayrıca fazla çalışma ile ulusal bayram ve genel tatil ücretlerinin hesaplanmasında ücret bordrolarının incelenmesi gerektiğini, işçinin yıllık izinde bulunduğu günlerin ise fazla çalışma hesabının dışında tutulması gerektiğini belirtti.
Bu gerekçeler doğrultusunda Bölge Adliye Mahkemesinin kararı oy birliğiyle bozuldu.
